Picky eater, czyli neofobia pokarmowa. Jak wprowadzić zdrowe produkty do codziennej diety dziecka?

Co to jest neofobia pokarmowa?

Neofobia pokarmowa, zwana z angielskiego picky eater („wybredny w jedzeniu”), jest dosyć istotnym okresem fizjologicznym w rozwoju małych dzieci i ma swoje ewolucyjne uwarunkowanie.

Dziecko zaczyna chodzić, staje się bardziej mobilne, ciekawskie i samodzielne mniej więcej między 18. a 24., a nawet 36. miesiącem życia. Wtedy wchodzi w okres tzw. wybiórczości pokarmowej.

W dawnych czasach odruch unikania pewnych produktów mógł ratować maluchowi życie. Rodzice nie nadzorowali swoich pociech tak, jak robimy to obecnie, a dziecko, jeśli jadło tylko to, co już znało, to nie sięgało po nowe, potencjalnie trujące rzeczy.

Ile trwa neofobia żywieniowa?

Wracając do czasów współczesnych, zauważamy, że w okresie do trzeciego roku życia dziecko może nie mieć ochoty na próbowanie nowych pokarmów – nawet już po samej ocenie wzrokowej. Zjada więc tylko to, co zna i co wzbudza jego zaufanie.

Jest to zachowanie zupełnie normalne i jeśli się nie przedłuża, nie mamy się czym martwić. Warto jednak poznać zasady, które pozwolą łatwiej zachęcić malucha do sięgania po nowe rzeczy, a w efekcie uniknąć wydłużenia etapu niejedzenia.

Przyczyny neofobii pokarmowej

Picky eater to naturalny etap rozwoju dziecka. W większości przypadków fizjologiczna wybiórczość w jedzeniu pojawia się i przechodzi w pierwszych latach życia. Z jakich powodów może się przedłużać?

• Dysfunkcja aparatu mowy lub kiepski ogólny stan zdrowia. Te czynniki mogą prowadzić do poważnej neofobii, przeradzającej się w zaburzenia odżywiania. Taka sytuacja dotyka około 5% ludzi. Tu konieczna jest wizyta u specjalisty.
• Alergia lub obecność pasożytów w przewodzie pokarmowym. W przypadku takich podejrzeń również nie warto czekać. Lepiej skorzystać z porad specjalisty (pediatra, logopeda, neurologopeda, alergolog), który zleci diagnostykę z badaniami i pozwoli maluchowi szybciej cieszyć się bogactwem smaków, zapachów i konsystencji nowych potraw.

Jeśli wybiórczość pokarmowa przeciąga się do okresu dorosłego, oznacza to, że błąd został popełniony jeszcze w dzieciństwie. Strach przed spożywaniem niektórych pokarmów wymaga nieraz pracy z terapeutą lub innym specjalistą, zwłaszcza jeśli występują problemy z gryzieniem czy przełykaniem. Nie warto odkładać takiej wizyty na później.

Wybiórczość pokarmowa – 11 porad dietetyka

1 - Zrób badania

Na wczesnym etapie rozszerzania diety, jeśli pojawiła się niechęć do jedzenia pokarmów stałych, warto zrobić badania, aby wykluczyć np. anemię z niedoboru żelaza, która często powoduje brak apetytu u małych dzieci.

Przy tej okazji warto skonsultować się ze specjalistą (np. z neurologopedą), aby wykluczyć m.in. zaburzenia związane z aparatem mowy. Czujność w tym względzie pozwoli nam szybciej poradzić sobie z problemem.

2 - Zrozum naturę

Podejdź do etapu „niejedzenia” naturalne, traktując go jako fizjologiczny moment w rozwoju dziecka. Nie zmuszaj malucha do jedzenia nowych rzeczy, ale proponuj mu je, aby wiedziało o ich istnieniu i miało z nimi kontakt.

Podobną zasadę wprowadź, jeśli dziecko zaczęło unikać produktów, które znało i lubiło wcześniej. Pokazuj, dodawaj do posiłku, kładź na stole, nawet jeśli miałoby po nie sięgnąć dopiero za jakiś czas.

3 - Nie wywołuj presji

Etap rozszerzania diety traktuj jak każdy inny: nie zmuszasz przecież dziecka do siedzenia czy chodzenia, tylko czekasz, aż przyjdzie na to czas. W przypadku poznawania nowych pokarmów nie mierz więc dziecka własną miarą, tylko pozwól mu decydować, co i ile zje z zaproponowanego posiłku.

Nawet jeśli pierwsze kontakty miałyby się skończyć zabawą jedzeniem, nie zniechęcaj się, to doświadczenie jest równie wartościowe. Dziecko może poznać teksturę i zapach produktu i łatwiej będzie mu się z nim oswoić.

4 - Zadbaj o klimat

Zapewnij sprzyjające warunki do spożywania posiłku. Skupcie się na jedzeniu, rezygnując ze zbędnych rozpraszaczy, tj. telewizor, telefon, bajki, książki etc.

5 - Świeć przykładem

Zadbaj o wspólne celebrowanie posiłków i świeć przykładem. To wzmacnia więzi i daje dobre wzorce, bowiem dziecko obserwując innych członków rodziny, stara się ich naśladować. Nawyki żywieniowe nas dorosłych bardzo często są pokłosiem zwyczajów panujących w naszych rodzinnych domach – warto o tym pamiętać.

💡Interesuje Cię ten temat? Zajrzyj do naszego artykułu Zdrowa przyszłość na 5 – składniki mineralne i witaminy dla dzieci.

6 - Zaproś do gotowania

W przypadku nieco starszych dzieci pozwól im na uczestnictwo w przygotowywaniu posiłku. Zabawa pozwoli im sprawdzić, co znajduje się w danej potrawie i zachęci do spróbowania, chociażby z ciekawości, jak smakuje. Opowiadaj mu o poszczególnych etapach pracy i pozwól eksperymentować z doborem składników.

7 - Bądź wyrozumiała

Nie oczekuj od dziecka zbyt wiele, a zwłaszcza tego, że na etapie 2-3 lat będzie już miało rozwinięte preferencje żywieniowe, ulubione smaki i potrawy. Dziecko wciąż się uczy, poznaje i dopiero kształtuje swoje podniebienie.

8 - Nie ograniczaj

Nie wprowadzaj samodzielnie diety wybiórczej, aby dawać dziecku tylko to, co lubi. Wielu rodziców nie chcąc marnować jedzenia (i uniknąć nerwów przy stole), rezygnuje z odrzuconych wcześniej przez dziecko produktów i podaje mu tylko jego ulubione potrawy, aby cokolwiek zjadło. To błędne koło prowadzi do utrwalenia wybiórczości pokarmowej.

9 - Odrzuć emocje

Nie przypisuj posiłkom emocjonalnych narracji, np. „Mamusia będzie smutna, jak nie zjesz”. I choć pokusa jest wielka, nie wpływaj na decyzję dziecka odnośnie zjedzenia posiłku, obiecując mu nagrodę.

Unikniesz w ten sposób nadawania wyższej rangi produktom niezdrowym, np. słodyczom, z powodu których dziecko będzie skłonne zjeść obiad. Nie jest to dobry nawyk na przyszłość. Jeśli maluch domaga się czekolady, lepiej położyć mu kostkę na talerzu do pełnego posiłku (wybierz przy tym zdrowszą wersję z większą zawartością kakao).

10 - Nie oszukuj

Przemycanie do potrawy ukrytych składników nie zbuduje zaufania dziecka do nowych smaków. Rozwijaj świadomość malucha na temat wartościowych produktów już od najmłodszych lat, opowiadając o tym, co znajduje się w danej potrawie. Kto wie, może szpinak stanie się jego ulubionym składnikiem?

11 - Wprowadzaj urozmaicenia

Monotonna dieta może znudzić się każdemu! Nawet jeśli któryś z domowników jest na diecie eliminacyjnej (np. z powodu alergii), nie należy ograniczać dziecku dostępu do tych produktów, zakładając, że będzie to korzystne również dla jego zdrowia.

Nie eliminuj produktów na zaś. Traktuj dziecko jako odrębną jednostkę, która ma prawo decydować i próbować nawet tych rzeczy, za którymi Ty nie przepadasz lub których nie możesz spożywać. W rozszerzaniu diety warto przyjąć szerszą perspektywę.

Nie martw sie na zapas

Wybiórczość pokarmowa jest naturalnym etapem w rozwoju dziecka – trzeba to zaakceptować. Twoją rolą jest towarzyszenie maluchowi w doświadczaniu złożonego świata smaków, zapachów i tekstur. Obserwuj i wspieraj, a w razie potrzeby działaj. Zrobisz to świetnie! 🙂