TEWL i zaburzona bariera hydrolipidowa

Od stóp do głów

Skóra to największy narząd człowieka – pokrywa nasze ciało od stóp do głów. Chroni wnętrze organizmu przed działaniem czynników zewnętrznych, odgrywa rolę w regulacji jego temperatury i jest również narządem, za pomocą którego możemy odbierać zmysł dotyku.

Skóra składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej. Jej podstawowa bariera ochronna (naskórkowa, hydrolipidowa) znajduje się w warstwie rogowej naskórka (łac. stratum corneum). Tę barierę powszechnie porównuje się do muru obronnego, w którym korneocyty (komórki naskórka) stanowią cegły, a lipidy międzykomórkowe są zaprawą murarską (cementem).

Dobrze zbudowany, szczelny mur dobrze się prezentuje i chroni wnętrze – skóra jest nawilżona, gładka, pełna blasku. ✨ Ubytki w zaprawie powodują mikropęknięcia, a to wiąże się z zaburzeniem integralności bariery naskórkowej. Konsekwencje uszkodzonego muru? Szorstkość, problemy skórne i brak efektów pielęgnacji… [1]

Objawy zaburzonej bariery hydrolipidowej

• Uczucie ściągnięcia skóry i dyskomfortu, szczególnie po umyciu.
• Sucha skóra staje się szorstka, może się łuszczyć, a ponadto mogą pojawiać się objawy podobne do AZS.
• Nadwrażliwość i pieczenie po kosmetykach – nawet tych, których wcześniej używałaś.
• Zaczerwienienia i nierówny koloryt. Skóra wolniej się regeneruje i gorzej radzi sobie z czynnikami zewnętrznymi.
• Pogorszenie efektów pielęgnacji. Mimo stosowania dobrych kosmetyków skóra nie wygląda lepiej, a czasem wręcz gorzej.

Co to jest TEWL?

Szczelność bariery naskórkowej określa się za pomocą wskaźnika TEWL – transepidermalna (przeznaskórkowa) utrata wody (ang. transepidermal water loss). To zjawisko polegające na przenikaniu i parowaniu wody z głębszych warstw skóry przez naskórek [1].

TEWL jest naturalnym procesem fizjologicznym, jednak istotne jest jego nasilenie. Im jest większe, tym bardziej osłabiona jest bariera naskórkowa. Wartość TEWL wyrażana jest w gramach na metr kwadratowy na godzinę (g/m²/h) i, co ciekawe, na różnych fragmentach skóry przyjmuje inną wartość. Nawet na poszczególnych częściach twarzy może być inna [1, 2]!

Co zwiększa TEWL?

Zaburzona bariera hydrolipidowa i zwiększony TEWL mogą mieć różne przyczyny [1]:

• niewłaściwa pielęgnacja, źle dobrane składniki, nadmierne złuszczanie naskórka,
• częste mycie skóry oraz kąpiele w gorącej wodzie,
• stosowanie agresywnych środków powierzchniowo czynnych, np. żele i mydła, które intensywnie pachną i mocno się pienią, detergenty i środki bakteriobójcze,
• długotrwała ekspozycja na promienie UV oraz brak stosowania filtrów przeciwsłonecznych,
• długotrwałe przebywanie w niskich temperaturach albo nagłe zmiany temperatur,
• korzystanie z sauny i solarium,
• częste i/lub długie podróże samolotami – niska wilgotność w samolocie powietrza wzmaga TEWL w skórze,
• warunki zewnętrzne, m.in. temperatura i wilgotność powietrza, wiatr,
• przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych,
• występowanie przewlekłych chorób ogólnoustrojowych, zaburzeń gospodarki hormonalnej, dermatoz,
• przyjmowane leki,
• wiek (im skóra starsza, tym TEWL jest większy), płeć, uwarunkowania genetyczne.

Dieta a bariera hydrolipidowa

🌱 Pamiętasz, że „zaprawą murarską” skóry są lipidy międzykomórkowe? Aby się nie kruszyła i nadmiernie nie przepuszczała wody, w diecie powinny znaleźć się kwasy omega-3 i -6. Istotny jest m.in. kwas linolowy należący do omega-6. Pomaga utrzymać dobrą kondycję skóry, nadając lipidom bariery naskórkowej właściwą strukturę. Znajdziesz go w olejach roślinnych np. z czarnuszki, wiesiołka czy lnu [1].

💧 Nie bez znaczenia jest również odpowiednia podaż płynów. Zbyt mało wody wypitej w ciągu dnia może przyczynić się do przesuszenia skóry [1].

Jak odbudować barierę hydrolipidową skóry?

1. Ogranicz nadmiar składników aktywnych

W przypadku osłabionej bariery kluczowe jest czasowe odstawienie kwasów, retinoidów oraz intensywnych peelingów. Skóra potrzebuje regeneracji, a nie dodatkowej stymulacji.

1. Postaw na delikatne oczyszczanie

Wybieraj łagodne preparaty myjące, które nie naruszają naturalnej warstwy ochronnej skóry. Unikaj produktów powodujących uczucie ściągnięcia po umyciu.

1. Wspieraj barierę odpowiednimi składnikami

W pielęgnacji powinny pojawić się składniki, które realnie wspomagają odbudowę bariery hydrolipidowej.

1. Nawilżaj i zabezpieczaj skórę

Odpowiednie nawilżenie to podstawa prawidłowej regeneracji. Stosuj kosmetyki, które nie tylko nawilżają, ale również ograniczają przeznaskórkową utratę wody.

Składniki, które wspierają kondycję bariery hydrolipidowej

Ceramidy

Niedobory ceramidów w naskórku skutkują zwiększonym TEWL. Co więcej, dysfunkcyjna bariera lipidowa to większe ryzyko powstawania podrażnień skóry, ponieważ jest bardziej przepuszczalna dla czynników pochodzenia zewnętrznego, np. alergenów czy metabolitów mikrobioty skórnej.

Ceramidy zwiększają integralność bariery naskórkowej, redukując nadmierną,  przeznaskórkową utratę wody i poprawiają ogólny stan i wygląd skóry.

💡 Chcesz wiedzieć więcej? Zajrzyj do artykułu Ceramidy – działanie na skórę i włosy.

Cholesterol

Cholesterol jest fizjologicznym składnikiem cementu międzykomórkowego skóry. Współdziała z ceramidami i kwasami tłuszczowymi, wspierając prawidłową strukturę bariery hydrolipidowej. Pomaga utrzymać równowagę lipidową skóry oraz jej elastyczność. Jest szczególnie istotny w pielęgnacji skóry osłabionej i suchej.

Kwasy tłuszczowe

Kwas linolowy oraz linolenowy wspierają regenerację bariery naskórkowej, działają natłuszczająco oraz redukują przeznaskórkową utratę wody.

Niacynamid

Wykazuje wielokierunkowy wpływ na kondycję skóry, m.in. wpływa na regulację pracy gruczołów łojowych, redukuje przeznaskórkową utratę wody (TEWL), działa przeciwzapalnie. Przyspiesza proces redukcji zmian skórnych, chroni skórę przed działaniem wolnych rodników, a poprzez stymulację syntezy kolagenu poprawia strukturę skóry.

Ekstrakt z wąkrotki azjatyckiej

Publikacje naukowe sugerują, że miejscowe stosowanie wąkrotki azjatyckiej poprawia nawilżenie skóry i funkcję bariery naskórkowej (m.in. zmniejsza TEWL i wspiera komfort skóry).

Kwas mlekowy

Badania wykazały, że kwas mlekowy zwiększa poziom ceramidów w warstwie rogowej naskórka, zmniejsza przeznaskórkową utratę wody (TEWL), co prowadzi do poprawy działania bariery naskórkowej [4].

Skwalan

Emolient, substancja natłuszczająca, która regeneruje barierę naskórkową i przeznaskórkową utratę wody. Pośrednio nawilża i redukuje przesuszenie skóry.

Jakie znaczenie ma TEWL i bariera naskórkowa dla kondycji włosów?

TEWL jest wskaźnikiem dotyczących parametrów skóry, więc jaki związek ma z włosami? Otóż skóra pokrywa całe nasze ciało – także głowę. Tzw. cebulki włosów znajdują się na głębokości ok. 4mm w skórze głowy. Jej stan może wpływać na jakość włosów powstających w mieszkach włosowych oraz na ich późniejszą integralność i podatność na uszkodzenia.

Objawy uszkodzonej bariery naskórkowej to m.in. świąd, pieczenie, zaczerwienienie skóry głowy, nadprodukcja sebum, ale także uczucie ściągnięcia i suchość. Sprawna bariera hydrolipidowa skóry głowy pomaga zatrzymać nawilżenie i utrzymać komfort, tworząc korzystne warunki do wzrostu zdrowych włosów.

Prawidłowo działająca bariera hydrolipidowa to jeden z fundamentów zdrowo wyglądającej skóry, a także pięknych włosów. Troska o nią powinna opierać się na przemyślanej pielęgnacji, której celem jest ochrona naturalnych mechanizmów obronnych skóry i wsparcie w przypadku ich osłabienia.

Właściwie funkcjonująca bariera naskórkowa i niski poziom TEWL to podstawa codziennego komfortu. Warto się o niego postarać! ✨