Sprawdź, jak kontakt z naturą wspiera zdrowie dzieci

Czy tracimy kontakt z naturą?

„Nie ma złej pogody, może być tylko złe ubranie” – znasz to powiedzenie? Nawet jeśli całkowicie się z nim zgadzasz, to na pewno nieraz nie chciało Ci się wyjść na zewnątrz. Szczególnie wtedy, gdy pada, wieje lub szczypie mróz. I nie ma w tym nic złego – każdy z nas potrzebuje czasem zaszyć się w domowym zaciszu.

Zdarza się jednak, że kontakt z naturalnym środowiskiem mamy znacząco ograniczony. Mogą na to wpływać rozmaite czynniki, np.:

• postępująca urbanizacja – coraz więcej budynków, a mniej terenów zielonych,
• życie w środowisku miejskim z ograniczonym dostępem do natury,
• styl życia związany z pracą lub edukacją w zamkniętych pomieszczeniach,
• popularność aktywności indoor, np. siłownia, basen, klub fitness,
• lęk przed patogenami,
• biofobia – czyli irracjonalny lęk przed owadami, zwierzętami i nieprzewidywalnością dzikiej przyrody.

A więc mieszkając w centrum miasta, pracując w biurze, trenując na siłowni i spotykając się ze znajomymi w pobliskiej knajpce, masz realnie ograniczony kontakt z przyrodą. Być może wcale Ci to nie przeszkadza, bo lubisz miejski styl życia i to jest ok. Ale zobacz, co natura może zaoferować zarówno Tobie, jak i Twoim dzieciom. 🙂

Witamina N

„Witamina  N” to termin ukuty przez Richarda Louva, oznaczający kontakt ze środowiskiem naturalnym. Ten amerykański pisarz i dziennikarz uważa, że cierpimy na „zaburzenie deficytu natury” i jest to tym bardziej widoczne, im bardziej technologicznie rozwinięte jest społeczeństwo. Wtedy dawka witaminy N powinna zostać zwiększona [1-2].

😷 Coś w tym jest, bo w społeczeństwach rozwiniętych choroby o podłożu immunologicznym występują coraz częściej. Dlaczego? Nowoczesny i miejski tryb życia to często wyższy poziom higieny (sterylność może być szkodliwa), więcej przetworzonej żywności, antybiotyków i zanieczyszczeń [3]. W związku z tym świat nauki próbuje znaleźć sposoby na skuteczną profilaktykę tych schorzeń.

Badania dowodzą, że ekspozycja na środowisko naturalne pozytywnie wpływa na parametry zdrowia immunologicznego i działa m.in. przeciwzapalnie i przeciwalergicznie. A przy okazji zwiększa się aktywność komórek NK (ang. natural killer) [4].

Fińska ścieżka do zdrowia…

Co daje człowiekowi kontakt z naturą? Wyniki fińskiego badania z 2020 r. pokazują, jak środowisko, w którym przedszkolaki spędzają czas w ciągu dnia, może wpływać na mikrobiotę skóry i jelit oraz markery immunologiczne we krwi [3].

W badaniu wzięło udział 10 placówek edukacji przedszkolnej podzielonej na 3 kategorie według rodzaju podwórek, na których maluchy mogły się bawić:

🌿 standardowe podwórka,

🌼 podwórka interwencyjne z elementami bioróżnorodności,

🌲 placówki zorientowane na naturę.

Standardowe podwórka w miejskich placówkach miały niewielką ilość zieleni lub nie miały jej wcale. Placówki interwencyjne były podwórkami testowymi, gdzie standardowe, ubogie w roślinność place zabaw wzbogacono ściółką leśną, darnią, donicami do uprawy roślin jednorocznych oraz blokami torfu do wspinaczki i kopania. Placówki zorientowane na naturę to takie, gdzie dzieci codziennie odwiedzały pobliskie lasy – stanowiły tzw. kontrolę pozytywną badania.

To 28-dniowe badanie objęło 75 dzieci w wieku od 3 do 5 lat z dwóch różnych miast Finlandii. W ramach opieki zorganizowanej maluchy spędzały na zewnątrz średnio 1,5 h i miały identyczny jadłospis. Wyniki?

📚 Mikrobiom skóry i jelit dzieci bawiących się na podwórkach interwencyjnych, uległ zmianie i stał się bardziej podobny do tego obserwowanego u dzieci, które codziennie chodziły do lasu. Było to związane m.in. ze zmianami w poziomach cytokin w osoczu i częstości występowania limfocytów T.

…i chiński sposób na życie

Dla odmiany w Chinach w tym samym roku przeprowadzono badania w ramach 10-tygodniowego programu edukacji ekologicznej. Jego celem było zwiększenie biofilii, czyli zamiłowania do natury. Zwiększony kontakt przedszkolaków z przyrodą okazał się skuteczny w kilku aspektach [5]:

🏃🏼‍♀️ promowanie zdrowego stylu życia,

🍎 spożywanie większej ilości warzyw,

🦠 korzystne zmiany w mikrobiocie jelit,

☺️ zmniejszenie ogólnego odczuwanego stres i gniewu.

Natura w służbie zdrowia

Jak przekuć wyniki tych badań w czyny? Jak wzmocnić odporność organizmu? Jest to zaskakująco proste – więcej kontaktu z naturą na co dzień. Może to zmienić strukturę mikrobiomu i modulować funkcjonowanie układu odpornościowego. I dotyczy to zarówno dzieci, jak i dorosłych. Teraz nie ma wymówek. 🙂

• Zlokalizuj park lub las blisko Twojego miejsca zamieszkania, pracy lub szkoły i spaceruj tam z dziećmi, jak najczęściej możesz.
• Daj szansę maluchom na zabawę w naturze – szyszki, kora, patyki, igliwie to zabawki, które rozwijają kreatywność i stanowią element edukacji przyrodniczej.
• Twoje dziecko idzie do żłobka, przedszkola lub szkoły? Poszukaj placówek, które mają ogrody, naturalne place zabaw lub są zlokalizowane w pobliżu terenów zielonych. Kolejny level to placówki leśne, gdzie dzieci spędzają większość dnia na świeżym powietrzu.
• Zwiększ ilość aktywności outdoorowych. Zamiast biegać na bieżni, przebiegnij się po parku, zamień rowerek stacjonarny na tradycyjny i wybierz się na przejażdżkę za miasto. A dzieci zabierz na wodny lub naturalny plac zabaw, zamiast na dmuchańce w centrum handlowym.

• Posiłek na świeżym powietrzu smakuje lepiej. Przygotuj proste w obsłudze danie i zorganizuj piknik w pobliskim parku. Dzieci będą zachwycone!
• Zaopatrz dzieci w ubranie na każdą pogodę, m.in. kalosze i kombinezon przeciwdeszczowy.
• Bez wątpienia Twój maluch lubi słuchać piosenek lub oglądać bajki. Poszukaj treści, które przybliżą mu świat natury – podcasty przyrodnicze sprawdzą się podczas podróży samochodem i rozbudzą zainteresowanie środowiskiem.

🌳 Jak zadbać o swoje zdrowie psychiczne? Tu także z pomocą może przyjść natura! Zajrzyj do artykułu dr Joanny Wojsiat Jak walczyć ze stresem? Naturalnie!