
Odżywianie
5 prostych nawyków dla wsparcia mikrobioty jelitowej
6 minut czytania
Mikrobiota jelitowa pełni kluczową rolę dla zdrowia całego organizmu. Jej równowaga może zapobiegać wielu chorobom i wspierać dobre samopoczucie, dlatego podpowiadamy, jak dbać o swój mikrobiom.
Dlaczego mikrobiom jest ważny dla zdrowia człowieka?
Mikrobiota jelitowa stanowi integralną część zdrowia swojego gospodarza, czyli Twojego organizmu, pełniąc w nim niezliczone funkcje [1]:
- dostarcza składników odżywczych i bioaktywnych metabolitów,
- chroni przed kolonizacją patogenów,
- podtrzymuje integralność bariery śluzówkowej,
- koordynuje prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego w jelitach.
Zaburzenie równowagi mikrobioty (dysbioza) może skutkować rozwojem wielu chorób, zwłaszcza tych o podłożu zapalnym, autoimmunologicznym, jak i związanych z układem nerwowym [2].
Jak dbać o swój mikrobiom na co dzień? 5 wskazówek
Warto dbać na co dzień o różnorodność swojej mikrobioty, by wchodzące w jej skład mikroorganizmy cechowały się dużą różnorodnością gatunkową oraz przewagą potencjalnie pożytecznych i stosunkowo niskim udziałem gatunków potencjalnie patogennych. Zadbaj o nią już dziś, włączając w życie kilka prostych nawyków.
1 - Pij codziennie zieloną herbatę
To prawdziwa skarbnica polifenoli, a dokładniej katechin, których regularne spożywanie może wpływać na wzrost liczebności korzystnych bakterii, m.in. Bifidobacterium spp. i Lactobacillus.
Ponadto może zwiększać produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania jelit [3]. Zawarte w zielonej herbacie katechiny mogą również zmniejszać liczebność potencjalnie chorobotwórczych bakterii, tj. Campylobacter jejuni czy Escherichia coli [4].
2 - Jedz orzechy kilka razy w tygodniu
Orzechy to wspaniałe źródło błonnika pokarmowego i polifenoli, które wywierają korzystny wpływ na skład mikrobioty jelitowej [5].
👩🏻🔬W jednym z badań wykazano, że codzienne spożywanie orzechów włoskich działa pozytywnie na rozwój gatunków probiotycznych i produkujących kwas masłowy, jak Bifidobacterium spp. oraz Ruminococcaceae spp. [6].
3 - Jedz codziennie warzywa i owoce
Zaleca się, by każdego dnia spożywać minimum 5 porcji warzyw i 2-3 porcje owoców. Są one źródłem błonnika pokarmowego, który stanowi najlepszą pożywkę dla mikrobioty jelitowej. Szczególnie cenny jest błonnik rozpuszczalny, czyli tzw. węglowodany dostępne dla mikrobioty (ang. microbiota-accessible carbohydrates, MAC). Ich najlepszym źródłem są właśnie warzywa i owoce.
Jedząc je codziennie, Twoja mikrobiota odwdzięczy się produkcją krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA), takich jak octan, propionian i maślan, chroniących jelita przed rozwojem stanu zapalnego.
Spośród owoców staraj się sięgać głównie po owoce jagodowe (jak np. maliny, truskawki, jeżyny, borówki, jagody) – w sezonie świeże, a poza sezonem mrożone.
4 - Ogranicz żywność wysokoprzetworzoną
Publikacje naukowe jasno wskazują, że wysokoprzetworzona i monotonna dieta, obfitująca w cukier, kwasy tłuszczowe nasycone oraz tłuszcze trans sprzyja zmniejszeniu różnorodności mikrobioty jelitowej. To z kolei może prowokować rozwój stanu zapalnego [9].
Dlatego najlepiej dbaj o to, by tego typu produkty (jak np. fast-foody, słodycze, żywność instant czy przetwory mięsne, np. wędliny itp.) stanowiły nie więcej niż 20% w Twojej diecie.
5 - Suplementuj witaminę D oraz kwasy omega-3
Jako dodatek do powyższych punktów, stosuj suplementację składników, których najczęściej brakuje w naszym codziennym menu, a mają kluczowe znaczenie dla naszego organizmu i tym samym mikrobioty jelit. Zalicza się do nich witaminę D oraz kwasy tłuszczowe omega-3.
Dlaczego warto suplementować te składniki odżywcze? Przeczytaj nasze artykuły:
🐟Kwasy omega-3 – indywidualne potrzeby, uniwersalne korzyści dla całej rodziny
☀️Witamina D3 – niekwestionowana podstawa Twojej codziennej suplementacji
👩🏻🔬W jednym z badań wykazano, że wyrównanie niedoborów witaminy D3 wiązało się z korzystną modulacją składu mikrobioty jelitowej, wpływając na [10]:
- zwiększenie pożytecznych bakterii – Akkermansia spp., Bacteroides spp., które są związane ze zmniejszonym ryzykiem raka, otyłości i miażdżycy,
- zmniejszeniem liczby bakterii potencjalnie chorobotwórczych – Porphyromonas spp., które mogą prowadzić do przewlekłego zapalenia przyzębia,
- spadkiem stosunku Firmicutes do Bacteroidetes – wysoki stosunek może sprzyjać otyłości i zaburzeniom gospodarki cukrowej.
👩🏻🔬W innym badaniu wykazano, że suplementacja kwasów tłuszczowych omega-3 zwiększyła liczebność korzystnych bakterii Bacteroides spp., Coprococcus spp., w tym tych odpowiadających za produkcję krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych (SCFA). Ponadto zmniejszyła liczebność bakterii potencjalnie chorobotwórczych [11].
Kwasy tłuszczowe omega-3 powinny suplementować szczególnie osoby, które spożywają mniej niż zalecane dwie porcje tłustych ryb tygodniowo.
Stosując tych kilka prostych nawyków, Twoja mikrobiota odwdzięczy się coraz lepszym funkcjonowaniem. Stosuj je i ciesz się dobrym zdrowiem oraz samopoczuciem. 🙂
Źródła wiedzy
- Mills S., Stanton C., Lane J.A. i wsp. (2019): Precision Nutrition and the Microbiome, Part I: Current State of the Science. Nutrients. 11(4): 923.
- Salvucci E. (2019): The human-microbiome superorganism and its modulation to restore health. Int J Food Sci Nutr. 70(7):781-795.
- Rowland I., Gibson G., Heinken A. i wsp. (2018): Gut microbiota functions: metabolism of nutrients and other food components. Eur J Nutr. 57(1): 1–24.
- Pérez-Burillo S., Navajas-Porras B., López-Maldonado A. i wsp. (2021): Green Tea and Its Relation to Human Gut Microbiome. Molecules. 26(13): 3907.
- Creedon A.C., Hung E.S., Berry S.E. i wsp. (2020): Nuts and their Effect on Gut Microbiota, Gut Function and Symptoms in Adults: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomised Controlled Trials. Nutrients. 12(8): 2347.
- Bamberger C., Rossmeier A., Lechner K. i wsp. (2018): A Walnut-Enriched Diet Affects Gut Microbiome in Healthy Caucasian Subjects: A Randomized, Controlled Trial. Nutrients. 10(2): 244.
- Puupponen-Pimiä R., Seppänen-Laakso T., Kankainen M. i wsp. (2013): Effects of ellagitannin-rich berries on blood lipids, gut microbiota, and urolithin production in human subjects with symptoms of metabolic syndrome. Mol Nutr Food Res. 57(12):2258-63.
- Vendrame S., Guglielmetti S., Riso P. i wsp. (2011): Six-week consumption of a wild blueberry powder drink increases Bifidobacteria in the human gut. J Agric Food Chem. 28;59(24): 12815-20.
- Panasiuk A., Kowalińska J. (2019): Mikrobiota przewodu pokarmowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL. Warszawa, s. 75.
- Charoenngam N., Shirvani A., Kalajian T.A. i wsp. (2020): The Effect of Various Doses of Oral Vitamin D 3 Supplementation on Gut Microbiota in Healthy Adults: A Randomized, Double-blinded, Dose-response Study. Anticancer Res. 40(1):551-556.
- Vijay A., Astbury S., Le Roy C. i wsp. (2021): The prebiotic effects of omega-3 fatty acid supplementation: A six-week randomised intervention trial. Gut Microbes. 13(1): 1–11.